Tháng Tư gợi nhớ

Tháng Tư

sen nở

gợi nhớ nhiều điều

hồng hoa

xanh lá

vàng nhụy xao lòng

Tháng Tư

cháy bỏng

mưa rơi trong nắng

nắng chiếu trong mưa

trên cầu người đi

dưới cầu nước chảy

sen nở quanh hồ

lòng người ngơ ngẩn.

Tháng Tư

bên đường

người đàn bà ngồi khóc

lạc đứa con đâu rồi?

hai vòng tay níu chặc

chiếc nón rách trên đầu.

Tháng Tư

xe tăng

vào phố

một bàn tay vẩy

hai bàn tay buông

một người cười

mươi người khóc

xác trẻ bên cầu

tay còn ôm búp bê bé nhỏ

dưới cầu

có người

ôm nhau

nức nở

vui mừng.

Cha đi tìm mẹ

bà đi tìm ông

giữa phố chợ đông

người cười người khóc

chỉ thấy

vỏ đạn và hoa phượng rơi.

Tháng Tư

thống nhất

Nam Bắc một nhà

miệng nói sẻ chia

lòng thì ái ngại

cảnh giác nhìn nhau

nghi ngờ.

Tháng Tư

cậu về thăm cháu

vui mừng cháu hỏi

ông tướng nhà mình

sao mà oai thế

nói chuyện mi tau

nhìn trước, ngó sau

cậu lớn giọng hỏi

nhà cô to thế?

cha sắp làm gì?

Cậu sợ nhà to

cậu sợ liên lụy

thằng cháu đại úy

cậu ra về gấp gáp

không kịp một bữa cơm

không bao giờ quay lại.

Mẹ buồn rầu não ruột

nhớ anh hai mươi năm

gặp lại vài giây phút

nhìn em đầy ái ngại

chức vị to sợ nhờ

nhà em to sợ liên lụy

tôi thầm bảo mẹ ơi

có mấy ai chia sẻ?

Tháng Tư

anh về

da xanh như tàu lá chuối

sốt rét rừng

làm mắt anh mờ

làm tai anh ù

làm trí anh mơ

thế nhưng

anh không quên

người

cưu mang mình

lúc hoạn nạn

anh bỏ ngang công việc

vì chẳng hứng thú gì

về nuôi mẹ già

lâm bệnh

rồi quên đi

một

tháng Tư

mà mình từng

mong ngóng.

Tháng Tư

trở lại trường

gặp mấy đứa bạn

mới hôm qua

còn chen chân với mình

xuống tàu di tản

nay đã mũ cối dép râu

vai mang súng trường

hăm hở đi lui đi tới

không có chuyện gì

để nói

nó bảo:

"mình phải

siêng tập thể dục...

Buổi sáng

nó đạp xe qua nhà mình

không phải để hỏi thăm

đêm qua em mơ gì ?

mà  

chực xem mình 

có tập thể dục 

như
nội qui của  trường

Buổi chiều

nó đạp xe qua nhà mình

không phải để ngắm mình

ngồi hong tóc dưới giàn hoa tím

mà

chực xem mình

có chuẩn bị vượt biên
như
bao đứa bạn khác.

Mới hôm qua nó bảo:

em mặc áo lụa mát cả hồn anh!

hôm nay nó bảo:

quần đen áo bà ba sao em không mặc?

Có thể nó không sai

có thể nó thật lòng

nhưng lòng tôi cháy bỏng

cả ngàn độ...

Đoàn tụ, chia ly

hội ngộ, tan tác

trên giàn

Mẹ than

bầu bí quấn chặt nhau

Đau quá!

                       

Bảo Thoa

Hoan hỷ

Cơn gió chiều

dài cánh tay

ôm thêm bao mùa thu nữa

có ngọn gió nào không mát

không rát lòng?

yêu đời nhau đến thế!

ghét,

tâm can nỗi bất hạnh dày vò.

Cơn gió đêm

lạnh bàn chân

đi thêm bao mùa đông nữa

có đông nào không rét,

than hồng đâu?

yêu đời nhau đến thế!

đau,

bầm lòng chờ đón những ngày vui.

Lòng rách tơi từng mảng

miệng vẫn nói cười

cười thật,

chứ không hề giả dối

vui thật,

chứ không hề làm mặt

bởi

cắt lòng

chờ đón nụ cười thơm.

Bảo Thoa

Đất dữ

Nhớ bạn Vũ Lan Hương.

Thoát chiến tranh, nhà đói nghèo, phận mọn

Mẹ theo cha cõng con lên núi mưu sinh

Đất dữ, muỗi mòng cơn sốt rét

Nước độc, vắt đĩa bám lưng trôn

Con sáu đứa bốn thằng, hai bé gái

Cả tám người với rựa cùn, cuốc gãy phá sỏi đá tìm hạt cơm.

Đất vùng sâu, đất dữ chẳng ai bén đến

Một mình mình ca hát với rừng núi hoang vu

Năm năm qua đất vở được đôi sào

Trồng cơn ⁽¹⁾ sắn, lôn ⁽²⁾  dây khoai đỡ đói

Thằng anh cả muỗi chôm ⁽³⁾ chết chôn ngoài bờ suối

Thăng thứ hai rắn hổ mang sơi tái ⁽⁴⁾ giữa rừng già

Thằng thứ ba ngã hố sâu chừ ngồi một chỗ

Cả nhà giờ trông cậy một trai hai gái nhỏ bỏ học tự hồi nào

Mẹ ăn sắn khoai, da bủng beo, ngày chỉ ngồi nhặt lá

Cha còng lưng gánh nước suối xa gập ghềnh.

Hai mười năm qua, lạy trời khai được hai ha đất

Bây giờ thời mở của, trồng ha điều, xây được cái mộ cho hai thằng con

Rồi không rõ vì răng ⁽⁵⁾ người người, ngày ngày, chạy về mua đất

Nghe đâu rằng đây sẽ xây phố chợ lẫn sân golf

Dạ mừng thầm nếu bán đi một nửa

Có tiền chữa bại cho thằng ba

Cho con sáu học thêm đôi ba chữ

Mẹ với cha ngồi tính chuyện lâu dài

Mẹ chần chừ rồi bảo:

Không bán được

Đây là chỗ thằng cả thằng hai nằm xuống

Phải giữ cho hồn nó có chỗ vào ra

Giá của đất là hai mạng người thân quý

Bao nhiêu cũng không thể đổi bù.

Thế rồi

Một hôm

Xã kêu lên ký vào biên bản:

Đất của nước nhà khi cần phải sung công

Đền bù hai mạng người bằng mấy chục gốc sắn,

                         mấy vồng khoai, mấy bụi chuối sau nhà.

Hơn hai mười năm cày sâu cuốc bẩm

Mồ hôi, nước mắt lẫn máu xương

Bây chừ ngồi nhìn đất, cỏ lên cao lấp mộ

Bước chân vào chẳng được

Đất bỏ hoang nằm chờ ông chủ sân golf

Chủ cũ đói nghèo vẫn thiếu hạt cơm

Cha than thân trách nước:

“Bóng chúng” nặng quá

“Bóng chúng đè lên số phận từng người”⁽⁶⁾

Bóng cây Kờ nia không còn che lưng mẹ

Nắng rát bỏng ngực em chẳng giữ được chữ nào

Con chim phí không còn nhớ rừng, bay đi mãi mãi.

Muốn thắp nén nhang cho con chờ ngày ông chủ golf mở cửa

Xin đem xác con vào rừng người bảo: “mày tính chuyện gì”

--- Cứ để chúng nằm yên đấy

Chờ ngày chính phủ đền bù!

...

Đến lúc đó liệu già này còn sức?

Bốn đứa còn lại

Một đứa què bại liệt

Một đứa sốt rét rừng da bủng màu tro

Hai mụn con gái ngày ngày gánh rau ra chợ

Quá đôi mươi xác xơ như cây chuối sau trận bảo lửa năm nào

Ôi đau thương chất chồng nơi đất khổ.

Một lời nguyền cho vùng đất dữ:

Hai con linh thiêng xé tan bóng chúng để trời trong.

Than ôi!

Cháy trang sách cơn bảo lửa chuyên hồng

Lạnh mặt người cơn gió dữ chính chuyên?

                                                             2001

                                                             Bảo Thoa

⁽¹⁾ Cơn : Tiếng địa phương có nghĩa là cây

⁽²⁾ Lôn : Tiếng địa phương có nghĩa là trồng

⁽³⁾ Chôm: chôm chỉa: cướp mất

⁽⁴⁾ Sơi tái : Ăn tươi

⁽⁵⁾ Vì răng: vì sao

⁽⁶⁾Thơ Trần Dần

                                                              

Mõ đêm

Tiếng mõ đều đều gõ nhịp đêm

Trần ai từng tiếng khiến lòng mềm

Sương lạnh vườn khuya mẹ ngồi tụng

Tinh mơ bến vắng chị lên thuyền

Em thơ nhỏ dại căn nhà đổ

Mẹ già lặn lội chợ chiều tan

Chiến tranh đi qua hoa cỏ nát

Máu nhuộm trần gian lệ ứa tràn.

                       

                                    Bảo Thoa

Dịch Hạch

Chiếc mũi, vành tai, ngón tay

đen  chờ  ngày rụng

H’Băm, Y' Bloc, Thị  Hóa, Văn Lang

ngoài kia đêm tối, đèn vàng

cơn đau soi xỉa, kêu rên xé lòng.

Tôi đứng giữa màu đen cơn dịch

không rõ lũ chuột nào quanh quẩn đâu đây?

chuột buôn làng?

chuột trong thành phố?

cơn đại dịch hoành hành

phá nát tâm can.

Màu đen tráng em thơ

màu đen ống quần tả tơi của mẹ

màu đen cổ áo cha bao ngày không giặt

màu đen con gà úp bụng chia sẻ cơn sốt mê man

màu đen của chiếu chăn

màu đen của bóng nắng

bức tường vôi màu trắng cũng hóa đen.

Trên phiến máu một màu hồng rực rỡ

lũ vi trùng lúc nhúc đua chen

thảm hoa hồng trên mặt kiến trong

màu hồng đau hại

mau hồng tóc tang

ai có biết buôn làng, thành phố

cơn dịch đen thời Trung Cổ hiện nguyên hình.

Mùi nước tiểu hôi khai

chiếc địu mẹ nựng con tươm nát

bắp chân người phụ nữ đầy vết sẹo

đĩa hút máu bao ngày

những đứa trẻ

mũi, tai chỉ còn lỗ đen ngòm hoại tử.

Dịch đen,

tôi như bơi trong vũng đen kinh lạch

ôi kinh hoàng ai có ở mới hay

bé thơ ơi!

sao phải chịu tháng ngày

đau quằn quại vì lũ chuột hoang mang mầm bệnh.

                        (Nhớ về Buôn Mê Thuột trong cơn dịch chuột 1979)

                                                                            Bảo Thoa

Nhớ chị

Một chị sang ngang đứt nửa đường

Một chị lên ngàn gió bạt trôi

Em ngồi bến vắng trông hoa rụng

Thầm đếm một hai bông hoa rơi.

Hoa mưng đỏ thắm trôi hờ hửng

Mây trắng chìm sâu dòng nước trong

Một con chim nhỏ dường mỏi cánh

Lạc lỏng bơ vơ giữa ráng chiều

Một chị sang sông hát ru tình

‘‘Anh đi chiến dịch anh còn nhớ

Đôi mắt u buồn chiều tiễn đưa”

…

Một chị lên non hát quân hành

“Ra đi ra đi báo thù sông núi

Ra đi ra đi thà chết không lui’’

…

Mẹ ngồi đọc kinh chiều sương lạnh

Buồn thương vây bủa mộng vườn xanh

Nghe chừng hơi buốt quanh nhà vắng

Em thơ hỏi chị hai, chị ba đâu?

Giờ đây:

Một chị trời Tây băng tuyết rơi

Bơ vơ đơn lẻ mỗi Xuân về

Một chị nương mình theo gió núi

Cô đơn hồn lạnh mỗi Đông sang.

Có bao giờ, có kiếp nào chăng?

Chị em lại nương tụ vườn đào

Chị hái cho em đôi quả  ngọt

Em dành cho chị trái chay thơm.

Chiến tranh đi qua, hoa cỏ nát

Máu đổ lệ rơi đến bao giờ?

Hố sâu ngăn cách đôi đường ấy!

Em biết làm gì hai chị ơi!

                                        Bảo Thoa

Chị ơi có những ngày như thế.

                         (viết khi chị Hai đi xa, chị Ba đi lấy chồng)

Ngày đó

chị tôi

em tôi

trên chiếc

sập gụ

cẩn xa cừ

chiếc tủ chè

che khuất

tầm nhìn

của
mẹ

năm mái đầu

mười bàn tay

cùng
trò chuyện

cùng
ước mơ.

Ngoài

song cửa

tiếng chim hót

ban mai

giọt sương sa

chiều tối

nắng cháy đỏ

ngọn cau

sương giăng mờ

khóm lựu.

Hạ về

đàn ong bướm say hoa

bụi lài bông trắng muốt

bụi lựu  nở đỏ hoe.

Thu sang

lũ chuồng chuồng nhớ nắng

vàng mướp ngọt đưa hương

trái hồng treo lủng lẳng.

Đông đến

cây sầu đông đón gió

cành chơ vơ tím hoa

rột rột về làm tổ

tím cả một bờ sông.

Xuân tới

chị em khoe áo lụa

tóc dài đùa trong gió

bên rào chè tàu xanh

dây tơ hồng vương vấn

đóa đại cúc tỏa hương

làm ngẩn ngơ mây nắng

để ai đó làm thơ.

                     

                      *      *

                          *

Ngày đó

chị tôi

em tôi

thức giấc ban mai

trong cái se lạnh

mùa thu xứ Huế

lười biếng quấn mình

trong chăn

chân quàng chân

tay níu tay

ru mình

trong tiếng mõ

tiếng kinh cầu

của mẹ:

            “Đệ tử chúng con từ vô thủy

             Gây bao tội ác bởi lầm mê

             Đắm trong sanh tử đã bao lần

                    ….”

Bóng cha mờ dần theo dáng mẹ cầu kinh

bóng cha mờ dần trong ký ức của chị em mình

chị nhắc đến cha với một lời trăn trối

bức tranh hành quân cha vẽ

có phải vì thế mà chị ra đi?

lời ca Nam Ai, Nam Bình cha hát

có phải vì thế mà chị sang ngang?

âm vang lời cha hát khi cõng em trên vai

                     “Mờ trong bóng chiều

                       Một đoàn quân thấp thoàng 

                       Núi cây rừng

                       Lắng tiếng nghe hình bóng

                       …:”

một đời cha hối tiếc?
                          *     *

                             *

Hai chị vội đi xa

Bỏ ba em ở lại nhà

mẹ sớm hôm đò chợ

thân chẳng quản nắng mưa

mỗi chiều em chờ mẹ

nơi con đập bến đò

lòng rối đau khôn xiết

Chị ơi! Mẹ ơi!

Rồi từ đó

vườn rau không xanh nữa

vườn đào chẳng trổ hoa

tiếng súng và tiếng bom

cùng hỏa châu rơi đỏ

phía bầu trời Vân Dương.

đêm đêm nghe đại bác

bắn về

sáng dậy nghe tin ai đó

ra đi.

Mẹ vẫn mãi cầu kinh

mỗi sáng rồi mỗi chiều

em thơ vẫn đến trường

tung tăng cùng áo trắng
hồn em sao lặng đắng!

Sáng sáng ở giảng đường

cuối đầu bên tập chép

tiếng thầy giảng mau mau

xa xa vang đạn pháo

các chàng trai thờ thẩn

giấy gọi lính đang chờ

anh vùi đầu thư viện

lớp học vắng dần đi

người bỏ ngang vào lính

người trốn biệt phương nào.

Một ngày

một buổi chiều

thực tập
học mổ

trên thân xác
người lính

vô danh

chết

ngoài chiến trường

đạn bắn xuyên

đầu óc
có người bảo
đây là xác VC.

Người nằm đó

trên

bục gỗ
mắt nhắm
miệng như nở nụ cười
hàng mày như đanh lại

căn phòng
nồng nặc

mùi phọt môn
cùng mùi nhang
ai mới cắm trên cánh cửa sổ cao.

Đây là

cơ tam đầu

kia là

mõm bám cụt

từng mạch máu

khô teo

từng mảng da

trầy trụa

tôi nghe nhói

trong hồn

nỗi thương cha

nhớ mẹ

niềm ái ngại

người yêu

nén hương

ngày lễ

Maccabé

có làm hồn anh

siêu thoát

có làm hồn anh

biết đường về

ngôi nhà

nơi có mẹ cha

trông ngóng

từng đêm rồi từng đêm

con đường

nơi có người yêu

đứng đợi

mắt buồn vây mắt buồn

Tôi xẻ nát

thân người lính vô danh

bằng những chiếc pince chiếc kéo

để biết

từng đường máu

chảy

để rõ

từng sợi thần kinh

đau

rồi

cười cợt

giỡn đùa

bên  xác người

chết trận
chợt
nhận ra

mình

thất học

hối hận

cúi đầu niệm

Nam Mô…

không biết

Phật ở mô?

không biết

Chúa nơi nào

còn bao người

phải chết

thân không còn

vẹn nguyên.

                       *     *

                           *

Tôi lặng lẽ …

đợi mong

một mai

im tiếng súng

khi

ngoài đường

không còn
lính

viễn chinh

không  còn
màu

rằn ri đen đỏ

không còn
mũ sắt  US ngồi trên xe GMC

rồ máy

nghêng ngang

nhai kẹo

segum

vứt lon bia

bã kẹo

xuống nón lá

học trò

trong chiều

tan học về

dưới nắng vàng con đập

tôi yêu.

Cho tôi được thả hồn

qua bên kia bờ nước

có hoa bắp trắng lay

có thiêm lan hồng tím

có chiếc đò neo bến

chờ ai !

Và

khi đó

vườn đào nhà tôi

hoa lại trổ

chim lui về

làm tổ

bên bụi mía

bờ lau

nắng

dù đỏ

hay vàng

…

xin

nỗi đau vùi xếp

cho

yêu thương

đượm lại

ngọt ngào

nơi buồng cau

miên man

trong hương bưởi.
              *    *

                 *

Trong sân trường

ngày ấy

trên bậu cửa

giảng đường

lũ chim sẻ

xếp hàng
ngồi nghe
người lính vô danh kể chuyện

chuyện những ngày chiến chinh

chuyện bên này bên kia

chuyện của tớ của cậu

chuyện của bạn của mình

vá lại những nỗi đau

xua tan bao thù hận

để chỉ có anh em

để chỉ nghe lời hát

ấm như nắng thu trưa

ngọt như nhãn nội thành

cay như vị ớt mọi

đắng như viên bồ hòn

tất cả đều

chịu được

khi

ngưng tiếng đạn bom

khi thôi

dòng máu đổ.

                      

                       *     *

                          *

Rồi

một ngày

tôi xin

hiện thân

làm

con chim nhỏ

hót

bên bờ

đại dương
tôi xin
hót mãi
những bài tình ca
mẹ ru con ngủ
"con ơi hãy ngủ
hãy ngủ đi con
để mẹ đi gánh nước non cho đời"

tôi xin

hiện thân

làm

tia nắng mới

sưởi ấm

những đóa hồng

nhỏ

cóng lạnh

bởi sương đêm.

                     

                         Bảo Thoa 1972